31-01-06

Ruud Hendrickx verdedigt GB05

In Taalschrift verdedigt Ruud Hendrickx het GB05.

Tenminste, dat denkt hij, want eigenlijk verdedigt hij GB05 én GB95 door elkaar.

Hieronder citeren we enkele van zijn opmerkingen, en geven we er enig commentaar bij. We beginnen met... de titel. (het volledige artikel staat op http://taalschrift.org/discussie/000949.html).

1) “Wie de nieuwe spelling niet wil, denkt vooral aan zichzelf”: die titel verwijt de tegenstanders egoïsten te zijn. De titel is dus op zich al scheldproza.

2) "In Vlaanderen wordt er nauwelijks drukte over gemaakt." Correctie: de media maakt er niet veel drukte over. Wat bewijst dat? Eigenlijk niets. Alleen maar het volgende: dat de media er geen drukte over maakt. Het bewijst niét dat de bevolking erachter staat. Het bewijst ook niét dat álle media erachter staan. Tot nu toe heeft slechts ongeveer de helft van de Vlaamse media zich pro het Groene Boekje 2005 uitgesproken, namelijk de VRT (een 'staatszender' en dus verplícht om het GB05 na te volgen) en de VUM (die zich altijd relatief gezagsgetrouw heeft opgesteld in vergelijking met veel andere media). Wat vooral opvalt is, hoeveel media erover zwíjgen (!). De Morgen, bijvoorbeeld, wijdt er heel weinig aandacht aan in vergelijking met De Standaard, waar Ludo Permentier meent de kruisvaarder voor de nieuwe spelling te moeten zijn.

3) "Of hebben wij Vlamingen er gewoon minder moeite mee dat boven ons hoofd over zoiets als spelling afspraken gemaakt worden? Of bekijken we de zaak gewoon nuchterder en zien we vooral de voordelen van de Spelling 2005?" Ondervraag een willekeurige Vlaming over de spelling, en dan zal alles duidelijk worden: een willekeurige Vlaming kan niét spellen. De afwezigheid van felle reacties op de spellinghervorming kan evengoed worden veroorzaakt door apathie als door het aanvaarden van de nieuwe regels.

4) "Ik heb geen begrip voor de houding van de Nederlandse kranten." Maar wat is die houding? Die houding is geen tegenstand tegen de spelling van 1995 (het Groene Boekje 1995, ook wel GB95 genoemd), maar tegen de veranderingen in het Groene Boekje 2005 (GB05). De reactie van de Nederlandse kranten (én van de NOS, en van nog een reeks andere uitgevers) is dus niet zozeer een reactie tegen de nieuwe spelling, als wel tegen het voortdurend veranderen van de nieuwe spelling. Ze slikken gewoon niet dat de zaak om de tien jaar wordt aangepast. Vraag het na bij de Vlamingen op straat, en je krijgt dezelfde reactie: niet om de tien jaar veranderen.

5) "Zeker niet als je argumenten meer emotioneel – de nieuwe spelling is lelijk, meneer! – dan rationeel zijn." De pot moet de ketel niet verwijten dat hij zwart ziet: in beide kampen zijn er mensen met emotionele argumenten. De titel van dit artikel is op zich al een poging om emoties te gebruiken.

6) Op de argumenten over al of niet consistent wil ik hier niet ingaan. De reden daarvoor: het is elders al veel gedaan, en bovendien heb ik daarvoor hier nog de tijd, en hoogstwaarschijnlijk evenmin de plaats.

7) "Dankzij de Spelling 2005 zijn we ook af van de verschillen tussen het Groene Boekje en de woordenboeken." Waarom moet je de spelling veranderen om die verschillen weg te werken? Hadden die verschillen ook niet vermeden geweest als de woordenboekuitgevers de spelling van het GB overal hadden toegepast? Is dat argument van Ruud Hendrickx dan ook niet een non-argument?

8) "Eindelijk is er één spelling": dat was dus met het GB95 ook al het geval. Tenminste, als we het een en ander door de vingers zien, want Hendrickx schrijft ook: "De regels geven je die vrijheid." (i.v.m. de tussen-n). Je kunt dus nog altijd woorden op verschillende manieren schrijven. Er is dus nog altijd geen echte eenheid.

9) "De Spelling 2005 beregelt kwesties waar vroeger geen regels voor bestonden. Daardoor krijgen sommige woorden nu een ander spellingbeeld." M.a.w.: sommige woorden zijn veranderd doordat er regels voor zijn gekomen. Er klopt iets niet in die redenering. Immers: als er geen regels voor waren, dan was er toch niets te veranderen? Ze kunnen toch alleen maar zijn veranderd als er een regel op werd toegepast?

10) "Et alors?": zwaktebod! Geef toe...

11) "Veel mensen zullen blij zijn dat er nu ook duidelijker regels zijn voor het spellen van getallen in woorden," Voor zover ik weet waren die er allemaal al sinds GB95. GB05 was daarvoor niet nodig.

12) "Veel mensen zullen blij zijn dat er nu ook duidelijker regels zijn voor (...) het gebruik van hoofdletters." Daarover wil ik me niet volledig uitspreken, omdat we dan ook bij de afkortingen belanden. Maar als we geen rekening houden met afkortingen en andere speciale gevallen, dan kunnen we wel stellen dat er ook al in GB95 regels waren voor het gebruik van hoofdletters in zinnen, namen, titels, etc.

13) "Meestal komt die hierop neer: ík heb iets anders geleerd en ík wil daar niet van af." Dat is best mogelijk. Maar dat betekent niet dat iemand het recht heeft te redeneren: "Ik heb iets niéuws geleerd, en ik wil dáár niet van af." Vooral omdat, alweer, de aanval op de nieuwe spelling ontstond door GB05.

14) "Hoe anders valt te verklaren dat de Nederlandse kranten terug willen naar de spelling van 1954?" De Nederlandse kranten zouden niet naar 1954 hebben willen terugkeren als GB05 er niet was gekomen. Ze waren misschien niet gelukkig met GB95, maar toén hebben ze niet allemaal samen besloten om terug te keren naar 1954. Ruud Hendrickx wil de ware grond van de klacht niet zien: ze willen gewoon niet dat er om de tien jaar aanpassingen komen.

15) "Is dat niet toevallig de spelling die de redacteuren geleerd hebben?" Toevallig? Ja. Maar dan wel 'toevallig'. De klacht is dat er na tien jaar weer een verandering is. (Ik weet het, ik val in herhaling, maar ik kan ook alleen maar merken dat het bij sommigen niet doordringt.)

16) "Hebben de mensen die terug willen naar 1954 er al bij stilgestaan dat voor miljoenen kinderen in Nederland en Vlaanderen de Spelling 1995 met de aanvullingen van 2005 de enige spelling is waar ze mee vertrouwd zijn?" Laten we duidelijk zijn: die kinderen klagen dat wat zij hadden geleerd in 1995 weer is veranderd.

17) "Ik begrijp het niet." Daar zijn we het over eens.

17:18 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

14-01-06

Sijtze Reurichs originele spelling-stellingen

Dezelfde Sijtze Reurich verzamelde ook enkele interessante en vooral originele argumenten over het al of niet aanpassen van de spelling, en over de weg daarbij te volgen.
Zie:
http://www.sijtzereurich.nl/artikelen.html#X09

00:08 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (1) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

13-01-06

Sijtze Reurich over 1995/2005

De conclusie van Sijtze Reurich over de spellinghervormingen 1995/2005:
"Wat hebben we daarmee weer terug? Precies, de spellingscholen, waar we in 1995 afscheid van genomen hadden."
Lees het hele artikel op:
http://www.sijtzereurich.nl/meningen.html#X11

23:48 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

12-01-06

Van Dale ontslaat 15 werknemers. Resultaat van de spellingoorlog?

Vandaag werd bekend (zie De Morgen, 12/1/2006) dat Van Dale Lexicografie 15 werknemers ontslaat. Er werken er nu nog 36.

De omzet van Van Dale is stabiel, maar er zit geen groei meer in. De verkoop van de papieren woordenboeken aan particulieren daalt. Alleen bedrijven en scholen zijn nog klanten.

De pc en Internet zouden de verkoop benadelen. Volgens Van Dale is dat geen goede zaak.
"Woordenboeken als Van Dale hebben in twisten over spelling eenscheidsrechterfunctie. Op Internet bestaat die functie niet," stelt Van Dale.

Daar zijn we het mee eens, maar we denken ook dat Van Dale een fout maakt door zo veel in te zetten op spelling.
De Van Dale gebruik je niet om spelling te controleren, maar woordenschat. Alleen voor spellingcontrole is de Van Dale veel te duur, en het gebruik van een spellingcontroleprogramma is bovendien veel gemakkelijker.

De spellingoorlog van de laatste jaren is er misschien wel in geslaagd om het gezag van de Van Dale te ondergraven. Door de voortdurende veranderingen verliest het boek zijn eeuwigheidswaarde. Het is geen boek meer dat je koopt "voor de rest van je leven". Het idee om na tien jaar weer zo'n duur nieuw exemplaar te moeten kopen, zal veel particulieren afschrikken. De Van Dale is geen waardevol monument meer, het is een wegwerpproduct geworden. Daardoor verloor het zijn prestige, en daar heeft niemand geld voor over.

Dat de verkoop bij bedrijven en scholen goed overeind blijft, kan ook door die spellingoorlog worden verklaard: in die sectoren heeft men immers nood aan kwaliteit en zekerheid. De particulier heeft dat niet.

Het is dus best mogelijk dat Van Dale Lexicografie het eerste grote slachtoffer is van de voortdurende spellingwijzigingen.

14:14 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

05-01-06

De onmogelijkheid van de ideale spelling

Het is niet zo dat de spellingcommissie zomaar wat verandert aan de spelling (tenminste niet altijd).

Het probleem met taal is, dat er op één bepaald moment altijd DRIE sets van regels zijn:
- overblijfselen van vroegere regels (zoals bijv. de genitief-s in samenstellingen)
- de huidige regels
- en het begin van toekomstige regels.

Dat levert problemen op:
- taal verandert voortdurend, en wat vroeger perfect volgens regels verklaarbaar was, is nu een uitzondering geworden
- de toekomstige regels zijn niet voorspelbaar, zodat het niet mogelijk is te voorspellen welke van de nieuwe uitzonderingen later regels zullen worden

Dat heeft gevolgen:
- er zullen altijd uitzonderingen op de regels zijn, m.a.w.: er zullen altijd taalvormen zijn waarvoor het niet mogelijk is om er regels voor te maken- het heeft ook effecten op de spelling: een deel van de spelling kan dus niet in regels worden gegoten. Het huidige gedrag van de Taalunie lijkt dan ook erg op een zoektocht naar de Heilige Graal: de ideale spelling. Die is echter totaal onmogelijk. Je merkt dan ook dat de huidige Spellingcommissie taalvormen in regels probeert te gieten, terwijl dat eigenlijk nog niet kan.
Voorbeeld: 1995 compactdisc, 2005 compact disc.
Waarom? In 1995 ging men ervan uit dat het woord was ingeburgerd, en nu niet meer.
De verandering aan compactdisc is daardoor een goed voorbeeld van te kort op de bal willen spelen.

Het schandaal:
de leden van de Spellingcommissie zouden genoeg van taal moeten weten, om te beseffen dat je taal niet volledig in regels kunt persen, ook niet iets tamelijk eenvoudigs zoals spelling. Dat ze het dan toch proberen, bewijst veel, maar niets goeds.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze na tien jaar sommige regelsterugdraaien. De onvoorspelbaarheid van taalontwikkelingen kan niet anders dan daartoe leiden. De voorkeur is dan ook vaak niet meer dan de persoonlijke voorkeur van de commissieleden. Aangezien die commissie om de tien jaar verandert, mogen we dus verwachten dat ze over tien jaar weer andere voorkeuren hebben. Het is dus best mogelijk dat er de volgende keer weer beslissingen worden teruggedraaid.
En daardoor voert de commissie inderdaad zomaar willekeurig veranderingen in, al beseffen ze het zelf niet.

14:41 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

02-01-06

Spellingboycottende uitgevers

In De Morgen van vrijdag 30 december 2005:
"Ook uitgevers willen nieuwe spelling boycotten".

De boycottende uitgevers zijn:
- uitgeverij Augustus
- uitgeverij De Bezige Bij
- uitgeverij Querido
- uitgeverij De Tijdlijn (de voortzetting, jawel, van het tijdschrift DeTijdlijn)

Boycottende auteurs zijn:
- Connie Palmen
- A. F. Th. van der Heijden
- Herman Koch
- Charlotte Mustaers
- Peter Motte

Of Maarten 't Hart de spelling boycot, is me niet bekend, maar hij heeft er wel al tegen geprotesteerd.
Zowel in Nederland als in Vlaanderen zijn er protesterende leerkrachten.

14:04 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (1) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |