23-11-06

Nutteloze tegenstellingen

ZOEK DE FOUT
Of je nu viool speelt of harp speelt, in mijn oren klinkt het allemaal als kattengejank.

U had het waarschijnlijk niet verwacht, maar de fout is "viool speelt". De correcte spelling volgens GB05 is "vioolspeelt".

"Vioolspelen" is een samengesteld werkwoord en schrijf je dus aan elkaar. "Harp spelen" daarentegen is geen samengesteld werkworod, en schrijf je dus los (als is "harpspeler" wel in één woord, maar dat is een ander verhaal).

Nu vragen we ons af waarom het werkwoord voor het bespelen van een viool op een andere manier zou moeten worden gespeld dan het werkwoord voor het bespelen van een harp, een gitaar of voor mijn part een bierglas.

Ook J. De Schrijver en A. Neijt geven in hun "Handboek Spelling" (2005, Wolters Plantyn) de voorkeur aan "vioolspelen".

12:34 Gepost door --- in Algemeen | Permalink | Commentaren (11) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

Commentaren

Ach dit is slechts één van de vele inconsistenties in het GB. Ik vrees dat ik ditmaal enorm de boot inga met het Groot Dictee ;-)

Gepost door: Jacki | 23-11-06

Waarmee wil je nu eigenlijk lachen?

Hierboven lees ik: "Doen we niet beter gewoon verder met de spelling van 1995? Wij gooien het Groene Boekje van 2005 in de kachel."

Nou. In 1995 was het ook al 'vioolspelen'. En 'pianospelen'. Vergelijkbaar: 'kaartspelen', 'schaakspelen', 'toneelspelen'. Het 'bierglas' heeft er niets mee te maken.

Inconsistent? Dat hangt een beetje af van welke criteria je wil gebruiken. Alleen, wie zich daarmee vrolijk wil maken over de spelling 2005 moet toch eens eerst ALLE voorgangers bekijken. En in één moeite uitleggen waarom hij ertegen is dat aan al de inconsistenties DAAR niet mag worden geraakt.

Tot slot. Wie zegt trouwens dat 'harpspelen' of 'gitaarspelen' fout zijn? Ze staan inderdaad niet in GB of zelfs VD. Net zomin als 'fluitspelen' trouwens. Maar daaruit afleiden dat ze 'fout' zijn, lijkt mij voorbarig. Niet opgenomen woorden zijn enkel 'niet opgenomen', meer niet. Concurrent WB geeft bv. 'gitaarspelen' wel als mogelijke schrijfwijze (ook 'vioolspelen', 'pianospelen' ...). Laat het rode potlood misschien toch maar gewoon op zak.

Gepost door: Herman Callens | 25-11-06

hoi spelling Een goeden middag.
Ik heb je toe gevoegt aan de leden lijs van Weblogclub
Je mag de weblog club logo copieren en op je weblog zetten.
Weblogclub wenst je veel plezier in weblogclub

Gepost door: nicole | 29-11-06

Hier huist precies een echte 'taal liefhebber' (juist geschreven?) Juist, er is wat mij betrefdt een verschrikkeleik nuttelose 'taalstreid' bezich.
Zelfs mijn leraar Nederlands weet het niet meer...ik ook niet...
Vriendelijke groeten
Fly4Life

Gepost door: Fly4Life | 01-12-06

Ach, wie weet het wel nog? Het niet meer weten is de tol die we betalen voor het regelmatig aanpassen van de taal.
Oké: in 1995 was het ook al 'vioolspelen'. Het enige wat dat betekent, is dat 2005 die inconsequentie niet heeft verwijderd. Maar toch worden we verondesteld die spelling 2005 te leren, terwijl die slechts minimaal beter is dan 1995.
Mijn mening is dat een ideale spelling niet mogelijk is, omdat taal te ingewikkeld en te veranderlijk is om een ideale spelling mogelijk te maken.
Daardoor heeft het ook weinig zin de bevolking om de tien jaar lastig te vallen wegens marginale veranderingen.
Hadden ze van 1995 afgebleven, dan hadden we een spelling die misschien marginaal slechter was dan de spellling 2005. Maar niemand had zich hoeven aan te passen, en zou men dan en somme niet meer in overeenstemming met de regels spellen?
De wijziging van 2005 is een wijziging ingegevend oor regelneverij. Daar wordt niemand beter van.

Gepost door: Peter | 07-12-06

Wie het nog wel weet? Komaan Peter, laten we ons geen illusies maken: alsof we het zonder die aanpassingen (zoveel zijn het er ook weer niet & het gaat om spelling, niet taal) wel telkens zouden weten. De meeste taalgebruikers kennen vooral woorden die ze veel gebruiken (zelf schrijven, lezen heeft niet zo'n effect), de rest veel minder. Met sommige regels, ook de zwaar ingedrilde, kan iedereen nog problemen hebben: ook gevorderde spellers maken nog dt-fouten (omdat het woordbeeldgeheugen interfereert met de toepassing van de regel).
De spelling 2005 regelneverij? Ga eens kijken op school, dan zie je misschien hoe "marginale" verbeteringen toch duidelijk nut hebben. Voor wie moet omschakelen (ik ook), akkoord, dat is eventjes moeilijk. Maar ook dat is relatief. In 1995 was het zowat oorlog om 'product': waarom moest in hemelsnaam de ingeburgerde k weg voor een oubollige c? Na een week sprak niemand er nog over: je gebruikt het woord zo vaak dat je binnen de kortste keren de nieuwe spelling gewoon bent. Op termijn worden we "er wel beter van", van zulke marginale verbeteringen. Diegenen die te luidkeels roepen dat ze 't niet (meer) weten (ik denk aan sommige 'journalisten' en 'krantenlui' die dat deden) zijn soms enkel liever lui dan moe: een professionele taalgebruiker die enkele nieuwigheden (2005 is alles behalve ingrijpend) niet onder de knie krijgt, dat lijkt me meer een kwestie van incompetentie dan van een moeilijke spelling. Ik moet er ook professioneel mee werken, met die nieuwe spelling, en het lukt mij aardig. Nou nee, alles weet ik niet. Maar wie ooit wel?

Gepost door: Herman Callens | 13-12-06

Waarom dan? Interessante opmerkingen van Herman: "Komaan Peter, laten we ons geen illusies maken: alsof we het zonder die aanpassingen (zoveel zijn het er ook weer niet & het gaat om spelling, niet taal) wel telkens zouden weten."
Als dat zo is, waarom zou je het dan aanpassen?
Dat is een van de storende elementen van die tienjaarlijkse spellingherzieningen: de nutteloosheid ervan.

Gepost door: Peter | 20-12-06

Ook interessant van Herman: "In 1995 was het zowat oorlog om 'product': waarom moest in hemelsnaam de ingeburgerde k weg voor een oubollige c?"
Wie in 1995 dacht dat de 'produkt' was ingeburgerd, zag dan wel over het hoofd dat er ook velen waren die nog altijd 'product' gebruikten. Het was tenslotte voor 1995 een van de toegelaten vormen.

Gepost door: Peter | 20-12-06

Ook waar en interessant: "Na een week sprak niemand er nog over: je gebruikt het woord zo vaak dat je binnen de kortste keren de nieuwe spelling gewoon bent."
Die redenering kan echter geen reden zijn om regelmatig de spelling te veranderen. Je moet een verandering niet goedkeuren omdat je er snel aan gewoon bent. Dat is gewoon een drogreden.

Gepost door: Peter | 20-12-06

Mijn beroep is vertalen.
Gisteren had ik twee varianten van dezelfde tekst: de oorspronkelijke in het Engels, een vertaling in het Frans.
In het Engels stond er 'speed'.
In het Frans 'vitesse'.
Het heeft me een uur gekost om zeker te zijn (zeker!) dat ik het het best vertaalde met 'toerental'.
In het Engels kan 'speed' zowel voor 'snelheid t.o.v. afgelegde lengte', als voor 'toerental' worden gebruikt.
In het Nederlands eigenlijk niet (behalve in uitzonderlijke contexten).
Dat betekent ook dat het Franse 'vitesse' fout was, want dat kan alleen maar 'snelheid t.o.v. afgelegde lengte' betekenen.
Met dat soort taalproblemen krijg ik regelmatig te maken.
Enige tijd geleden had ik een gelijkaardig probleem met de Franse term 'raccord union', die zowel 'schroefkoppeling' als 'wartelkoppeling' kon betekenen. Welke van de 2 het was, was nauwelijks uit de context af te leiden. Ik had wel een bouwtekeningen, maar die was te onduidelijk.
Met dat soort semi-taalkundige/semi-technische problemen heb ik elke dag te maken.
Je begrijpt dat ik dus echt geen boodschap heb aan enkele heren die vinden dat de spelling niet goed genoeg is, en die daarom beslissen dat een woord vandaag zus en morgen zo moet worden geschreven.
Beweren dat de tegenstanders te lui zijn om zich de nieuwe spelling eigen te maken, en dus wel erg kort door de bocht, en zonder rekening te houden met de dagelijkse taalrealiteit, nl. dat spelling maar een onbelangrijk onderdeel is van het hele taalgebeuren.

Dat was mijn commentaar op Hermans opmerking: "Diegenen die te luidkeels roepen dat ze 't niet (meer) weten (ik denk aan sommige 'journalisten' en 'krantenlui' die dat deden) zijn soms enkel liever lui dan moe: een professionele taalgebruiker die enkele nieuwigheden (2005 is alles behalve ingrijpend) niet onder de knie krijgt, dat lijkt me meer een kwestie van incompetentie dan van een moeilijke spelling."

Gepost door: Peter | 20-12-06

Ik merkte op dat er geen rekening wordt gehouden "met de dagelijkse taalrealiteit, nl. dat spelling maar een onbelangrijk onderdeel is van het hele taalgebeuren."
Dat zal bedenkingen oproepen zoals: je moet maar niet zo streng zijn over spelling.
Maar die spellingwijzigingen duwen om de haverklap de spelling in het middelpunt van de belangstelling. Daardoor is spelling wél het belangrijkste probleem in de Nederlandse taalkunde geworden.
Ook de noodzaak van een correcte spelling is meer dan ooit op de voorgrond gedrongen, geduwd, gedwongen door de manie van een klein groepje taalgeleerden.
In hun dagelijkse bezigheden is spelling een cruciaal probleem. Maar dat zijn de bezigheden van universitaire taalkundigen, van pure taalspecialisten.
Hun dagelijkse taalkundige beslommeringen hebben zij naar voren geschroven als problemen die iedereen moeten aanbelangen.
Doordat ze daarin worden gesteund door de overheid, is de spelling ook ieders probleem geworden, willen of niet. Het is zoals met politiek: misschien hou je je niet graag bezig met politiek, maar de politiek houdt zich wel bezig met jou.
Daardoor is spelling als centraal element van de taal naar voren geschoven.

Gepost door: Peter | 20-12-06

De commentaren zijn gesloten.