21-03-06

Maakbare spelling?

Een reactie op "Hoe maakbaar is het Nederlands?"
door Prof. Fred Weerman, hoogleraar Nederlandse Taalkunde, Universiteit van Amsterdam
zie: ook "http://taalschrift.org/discussie/001074.html"

De stelling van prof. Fred Weerman - “Laten we minder verkrampt omgaan met het Nederlands en ons concentreren op waar het werkelijk om gaat: onze gedachten helder onder woorden brengen.” - is vaak de mening van wie tegen spellingveranderingen reageert.

Maar het gaat nog verder: de spellingcommissie lijkt er inderdaad meer van overtuigd te zijn dat "samenlevingen maakbaar zijn", dan het in de praktijk mogelijk blijkt.

Om de tien jaar aan de spelling sleutelen roept dan ook weerstand op, hoe weinig er ook aan die spelling wordt veranderd.

Sterker nog: doordat er weinig wordt veranderd, lijkt dat herhaaldelijke friemelen aan de spelling nog meer op muggezifterij. "Mierenneuken", zouden sommigen zeggen.

En voor zo'n gepruts hebben veel mensen geen respect. Taalkundigen en taalleraren verliezen daardoor gemakkelijk hun invloed, en niet alleen hun invloed op spelling.

Sturen van taalgebruik is moeilijk. De maakbaarheid is beperkt, maar niet onbestaande. Maar als de 'makers' al hun inspanningen op futiliteiten blijven richten, moeten ze niet verwachten nog ernstig te worden genomen of nog veel invloed over te houden.

14:44 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

14-03-06

Tegenstrijdigheid 3 in GB05

"Mirakel" met k maar "miraculeus" met c.

13:49 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

12-03-06

verschillen tussen GB en VD

Nog enkele verschillen tussen GB05 en VD14
- kortgeleden GB - kort geleden VD;
- tapplaats GB - TAP-plaats VD;
- "okétje" (?! - als verkleinwoord) GB - "oké" (als tussenwerpsel) VD;
- ra's GB - ra's/raas VD

19:00 Gepost door --- in Algemeen | Permalink | Commentaren (252) | Tags: woordenboek, taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

07-03-06

Witte Spelling


Karel De Wilde (karel.de.wilde@peirs.be) schreef ons:

"Ik sluit me volmondig aan bij de oproep van de Witte Spelling om verslechteringen, inconsequenties, onduidelijkheden,... uit de nieuwste spelling GB05 aan hen te signaleren en eventuele voorstellen ter verbetering te formuleren. Zo bijv. voor afkortingen, zoals Peter voorheen reeds aanhaalde (BTW, N.V., bvba.); hier zou de gebruiksfrequentie kunnen meegerekend worden bij de uiteindelijke opname van de afkorting in het Witte Boekje."

Strikt gezien sluit ik me niet aan bij de Witte Spelling 2006 (in 1996 was er ook een Witte Spelling). Een extra spellingboekje doet volgens mij de verwarring nog meer toenemen. Mijn standpunt blijft dat we het moeten houden bij het GB95, en dat de woordenlijst alleen maar mag worden aangepast door ze uit te breiden, en niet door spellingregels te veranderen of door de spelling van al opgenomen woorden te veranderen.
Ik sluit echter niet uit dat de Witte Spelling 2006 een beter alternatief wordt dan GB05.

23:51 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

05-03-06

Ludo Permentier schiet weer... mis!

Ludo Permentier schreef op de discussiegroep Spits:

"Mag ik ook opmerken dat zich hier een mooie paradox voordoet in verband met de spellingherziening? Uit de discussies blijkt dat met name de verandering van 'Middeleeuwen' naar 'middeleeuwen' en van 'appèl' naar 'appel' voor sommige taalgebruikers onverteerbaar zijn. Nu gaat het precies om schrijfwijzen die slechts 10 jaar oud zijn, die worden teruggeschroefd. Dat betekent dat taalgebruikers 10 jaar na de hervorming van 1995 al volkomen gewend zijn aan deze woordbeelden (althans voor deze kwesties). Door de hevigheid van hun verzet demonstreren ze dus dat een verandering aan de spelling in feite niet zo erg is als ze beweren."

Reactie:

Die hevigheid kan ook gewoon betekenen dat men niet wil dat er om de 10 jaar iets aan wordt veranderd.

De redenering "Door de hevigheid van hun verzet demonstreren ze dus dat een verandering aan de spelling in feite niet zo erg is als ze beweren" doet me denken aan de stelling van R Hendrickx: "In Vlaanderen wordt er nauwelijks drukte over gemaakt. Heeft dat te maken met de Vlaamse volksaard? Of hebben wij Vlamingen er gewoon minder moeite mee dat boven ons hoofd over zoiets als spelling afspraken gemaakt worden? Of bekijken we de zaak gewoon nuchterder en zien we vooral de voordelen van de Spelling 2005?"
(http://taalschrift.org/discussie/000949.html)

Het is even goed mogelijk dat de Vlamingen gewoon apathisch op de spelling reageren, omdat het hun geen zier interesseert. Hendrickx heeft het gebrek aan reacties nogal gemakkelijk in zijn voordeel geïnterpreteerd, nl: de nieuwe spelling is goed ontvangen.

Dat doet ook de stelling "Door de hevigheid van hun verzet demonstreren ze dus dat een verandering aan de spelling in feite niet zo erg is als ze beweren": de situatie als een bewijs van het eigen kamp zien.

Niets bewijst echter dat het zo is. De "hevigheid van hun verzet" kan ook betekenen dat de hervorming van 1995 heel goed werd ontvangen, en dat er precies daardoor nu tegenstand is tegen een nieuwe hervorming.

Overigens zijn de veranderingen waarover hier sprake ook een goed voorbeeld van de zinloosheid van de wijzigingen: waarom de zaak om de tien jaar wijzigen als er voortdurend van de ene spelling wordt teruggekeerd naar de andere? Dat is zinloze besluiteloosheid, die de taalgebruiker alleen maar in de war brengt.

Het doet vermoeden dat de beslissingen van een spellingcommissie te veel afhankelijk zijn van wie toevallig in die commissie zit. De taalgebruiker wordt daarmee niet geholpen.

16:25 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

02-03-06

Toelichting op 'de witte spelling'

(van de website van Onze Taal) op http://www.onzetaal.nl/advies/wittespelling.html

Spellingwijzer Onze Taal 2006 – het Witte Boekje

Toelichting op 'de witte spelling'

Taaladviesdienst

Van het Groene Boekje verscheen op 15 oktober 2005 de herziene versie. Die is ten opzichte van het boekje van tien jaar eerder op veel punten verbeterd: de regels zijn meer uitgewerkt en de woordenlijst bevat minder fouten. Maar de wijzigingen zijn een stuk ingrijpender gebleken dan alleen maar de 'actualisering van de woordenlijst' die de Nederlandse Taalunie had aangekondigd. Er veranderen zelfs meer woorden dan in 1995, al zijn dat vooral woorden die je niet dagelijks tegenkomt. Ook hebben de makers heel wat nieuwe detailregels bedacht voor kwesties die in 1995 niet omschreven waren. Sommige van die regels zijn verslechteringen en hebben verontwaardigde reacties uitgelokt. Desalniettemin wordt de nieuwe spelling op 1 augustus 2006 gewoon van kracht.

Op 17 december kondigden bovenstaande media aan het nieuwe Groene Boekje niet als norm te gaan hanteren. Ze vinden de regels te technisch en te fijnmazig en sommige woorden onlogisch gespeld, zoals 50 eurobiljetten, would-beschrijver, en Sovjet-socialisme tegenover Sovjetrepubliek en sovjetsocialisme. Het Genootschap Onze Taal vond deze boycot begrijpelijk. Wij vonden de herziene regels ook niet altijd werkbaar en daarom hebben we al in oktober aangekondigd dat we bepaalde zaken anders zouden doen in de Spellingwijzer Onze Taal van 2006.

Samenwerking

In januari besloten de media en het Genootschap Onze Taal samen te werken bij het maken van het nieuwe Witte Boekje. Vanaf augustus dit jaar hanteren we gezamenlijk 'de witte spelling'. Meer informatie vindt u op www.dewittespelling.nl. Voor het samenstellen van het Witte Boekje maken we gebruik van de hulp van veel partijen. Ook van u: we roepen alle taalgebruikers op suggesties voor het nieuwe Witte Boekje te doen. We vragen u vooral lastig te spellen woorden toe te sturen die u in andere naslagwerken niet kunt vinden. Zie de oproep op deze website. In Onze Taal houden we u de komende maanden op de hoogte!

Uitgangspunten

De witte spelling betekent geen revolutie, maar wel een nieuwe benadering: spelling moet voor zo veel mogelijk taalgebruikers toegankelijk en begrijpelijk zijn. Dat kan grotendeels op basis van de bestaande regels. Maar die beschrijven we op een andere manier: het wordt geen doolhof van fijnmazige technische regels, maar meer een houvast in de vorm van een overzichtelijk aantal duidelijke, praktisch toepasbare regels. Daarbij doen we het volgende:

* we nemen de spelling van 1995/2005 als uitgangspunt, inclusief de recente verbeteringen;

* verslechteringen (onlogische, moeilijke regels) worden niet overgenomen;

* in de regels worden zo min mogelijk vaktermen genoemd, maar wel veel voorbeelden;

* we maken meer gebruik van de mogelijkheden om koppeltekens te gebruiken en vaste combinaties aaneen of los te schrijven;

* we vermelden bij afwijkingen ter vergelijking ook de spelling volgens de regels van het Groene Boekje;

* we verwijzen in de woordenlijst bij elk woord naar de bijbehorende regel.

Ter illustratie: het Groene Boekje telt nu 25 bladzijden met regels over het aaneenschrijven van samenstellingen. Dat kan een stuk korter. Wij gaan uit van een eenvoudige richtlijn: niets aan de hand, schrijf het woord dan aaneen (tafelpoot); wel iets aan de hand (cijfer, naam of afkorting in het woord, uitspraakproblemen, of een bijzondere betekenis), gebruik dan een streepje (e-mail, 24-uursservice, auto-onderdelen). Zo willen we meer onderwerpen vereenvoudigen.

22:27 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (2) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

23-02-06

1 op 2.500

Ludo Permentier berekende enkele weken geleden dat de wijzigingen aan de spelling met het GB05, in een aflevering van De Standaard 'slechts' 1 op de 2.500 woorden veranderden.
Hij gebruikte dat om te bewijzen dat er weinig werd veranderd.
Sommige bedrijven eisen van hun vertalingen echter dat er maximum 1 op 3.000 fouten zijn. Dat is 99,96% foutloze tekst.
De 1 op 2.500 van Permentier is dus wel meer dan hij denkt.
In cijfers lijkt het weinig, maar als je er geen rekening mee houdt, overschrijd je al de toegelaten foutenmarge van veel taalbedrijven.
Er is dus veel meer gewijzigd dan de Taalunie wil toegeven of kan beseffen.
Dat verklaart ook het welles-nietes-spelletje dat wordt gevoerd over of er veel in de spelling werd gewijzigd.
Cijfers op zich (1 op 2.500) betekenen niets. Je moet ze in de context zien van wat is toegelaten (slechts 1 op 3.000).

03:55 Gepost door --- | Permalink | Commentaren (16) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |